zo, tehuisjes dicht, nú lekker naar het strand

door dr. David Blom

David Blom is relatiepsycholoog, trauma-expert en onderzoeker. Hij ontwikkelde DICHTERBIJ, de veelgeprezen muziektheater show over omgaan met liefdesrelaties.

Beste mensen, het is nu alweer bijna een week geleden dat we onze scholen, kroegen en restaurants moesten sluiten. Enkele dagen geleden volgden de verpleeghuizen, hoe tragisch! Minister Bruins bezweek voor onze ogen, een triest beeld. Noodkreten vanuit Italiaanse-, maar in toenemende mate ook Brabantse ziekenhuizen, ze blijven maar binnenstromen.

 

We vallen ten prooi aan een ‘duivels’ virus, dat alles op alles zet om onze lijven en longen binnen te dringen. Oké, het Coronavirus kan lang niet iedereen de baas, maar tegelijkertijd is ook niemand verzekerd van een goede afloop.

 

Zodra Corona zijn intrede heeft gedaan, rukt ze in gestaag tempo op. Cel voor cel verleidt ze ons lijf tot een uitbundig potje zelfvernietiging, totdat het wondvocht zo hoog tegen onze longwanden klotst dat het geen uitgeputte broeder of zusters nog lukt om zuurstof ons lijf in te pompen. Dan is het klaar.

 

Dan is het klaar.. Op het moment van dit schrijven al 136 keer. Met vele malen zoveel ontroostbare familieleden en ontmoedigde zorgverleners. Het is klaar..

Speeltuinen, markten en stranden

En terwijl de ons omringende landen álles op álles zetten om een Italiaans scenario te voorkomen en met een totale lockdown alle neuzen dezelfde kant op dwingen, bevinden wíj ons nog in een bizarre spagaat. Want, terwijl de medische frontlinie met man en macht en veel improvisatietalent probeert het hoofd te bieden aan onze goed warmgelopen vijand, lopen onze markten, speeltuinen en stranden nog steeds vol met levensgenieters.

 

Het buitenland kijkt vol ongeloof naar deze laconieke houding. Ik sprak gisteren een Servische vriendin. Staat van haar land: 100 besmettingen, 1 dode en een totale lockdown. De Nederlandse toestand: 3600 besmettingen, 136 doden en gezellige weekmarkten en stranden.

 

Het doet me denken aan een tv- fragment uit 2004, waarbij een cameraploeg in de nadagen van de tsunami stuitte op een Nederlandse zonaanbidder, die zijn strandstoel pontificaal in een apocalyptisch landschap vol lijken en reddingswerkers had geplant. Want, ‘het is vakantie en je moet er toch wat van maken’.

mijn Servische vriendin Jovana gisteren, ook daar heerst een mondkapjesprobleem

Angst ís geen slechte raadgever

Mensen, we houden onszelf voor de gek! In tijden van crisis is ontkenning een krachtig mechanisme. We houden onszelf voor de gek, om het enorme gewicht van de crisis niet volledig te hoeven voelen. Enkele weken geleden waren we nog veilig, leefden we ons leventje en het ging goed met Nederland. En nu: ziekenhuizen knappen uit hun voegen, beurskoersen schieten door de bodem en iedereen kan plotsklaps langdurig thuis komen te zitten, of met verschrikkelijke pijnen en ademhalingsnood aan z’n einde komen. Waar het eindigt weet niemand.

 

Deze nieuwe realiteit doet pijn, maakt ons bang, en ons brein is er een grootmeester in om die pijn en angst buiten de deur te houden. Ze bedenkt smoesjes om het te ontkennen, zoals het fatalistische ‘Je doet er toch niks aan!’ of het optimistische ‘Zulke dingen gebeuren mij niet!.’ Het gaat zelfs op zoek naar berichten die bij deze smoesjes passen: ‘Ooo, slechts 5% raakt in kritieke toestand, alleen oudjes vallen ten prooi.’ In tijden van nepnieuws zijn er ‘geruststellende’ berichten in overvloed.

 

Hoe anders is het in Servië, waar men zich allang heeft kunnen instellen op crisis: de Balkan-oorlog in de jaren 90, de bombardementen in 2000, en de overstromingen in 2014. De Serven hebben een crisis-mindset; ze weten wat het is om van de één op de andere dag voor een andere realiteit te staan. Dit maakt ze weerbaar. Zo kunnen ze zich aanpassen aan de plotselinge Corona-crisis. En dat is maar goed. Darwin zei het al: degenen die overleven zijn níet de sterksten, maar degenen die zich het beste aanpassen.

 

Hoe begrijpelijk ik het vanuit psychologisch opzicht ook vind, hoop ik dat we stoppen met het ontkennen van wat er speelt. Laten we de realiteit accepteren voor wat ze is: er vallen al doden, onze zorghelden raken al uitgeput en veel ondernemers verkeren al in financiële nood. Hoe langer we blijven doen alsof er niks aan de hand is, hoe groter de kans dat zíj het niet zullen redden.

 

Een beproefde methode om je angst onder ogen te komen gaat als volgt. Het is een verbeeldingsoefening: probeer je voor te stellen hoe het zou zijn, als de crisis waarvoor je eigenlijk bang bent, werkelijkheid zou worden. Bijvoorbeeld: 60 procent van de bevolking zou inderdaad ziek worden, miljoenen mensen zouden komen te overlijden en je zou je werk verliezen. Probeer je dit écht voor te stellen. Ja? Oke, probeer deze realiteit nu zo goed als je kan, te accepteren voor wat het is. Probeer je erin te berusten. Dit zal niet makkelijk zijn, maar probeer het écht. Gelukt? Oke, probeer dan nu te voorkomen dat het zover komt.

 

Het is namelijk beter om je angst onder ogen te komen en actief het tij te keren, dan je angst te ontkennen en passief te laten gebeuren waar je eigenlijk zo bang voor bent.

 

Laten we niet die malloot op het strandstoeltje zijn.